Rian 1

Hoe haal je mensen uit een isolement? – Een interview met contactclown Rian Boerkamp

Het leek de redactie van Sukerbiet reuze interessant om meer te weten te komen over contactclowns, middels een interview met de Lemelerveldse Rian Boerkamp. Rian is een contactclown, wisten wij, en in het interview vroegen we haar wat dat precies betekent.

Rian legt uit dat ze als begeleider bij de Parabool werkt, en daarnaast contactclown is, voor de Parabool maar ook los daarvan als ZZP’er. De Parabool ondersteunt mensen met een verstandelijke beperking in de regio Zuidwest Overijssel door zich te richten op ontplooiing, sociale contacten en integratie in de samenleving. Het ‘clownen’, zoals Rian het treffend formuleert, doet zij op veel verschillende plekken bij verschillende mensen.

De doelgroep bestaat voornamelijk uit verstandelijk gehandicapten (zowel jong als oud) en uit mensen die lijden aan dementie. Voor we ingaan op het clownen zelf, is het nog belangrijk te vertellen dat Rian hiervoor een éénjarige opleiding heeft gedaan. Dat geeft wat ons betreft al aan dat je het niet zomaar even kunt doen, maar als contactclown vaardigheden moet opdoen die het werk mogelijk maken. Rian vertelt dat ze naar aanleiding van een krantenartikel bij het beroep kwam, en na overleg en goedkeuring van het managementteam van de Parabool met de opleiding begon.

Dan over het clownen zelf: de allerbelangrijkste boodschap die we uit het interview konden meenemen, de kern van het beroep, is dat contactclowns mensen uit hun isolement halen. Dát is het doel, benadrukt Rian, en daarbij hoort persoonlijke aandacht. Een mens moet worden gezien en worden gewaardeerd zoals hij of zij is. Om die reden past de clown zich aan het publiek aan, dat soms ook uit één persoon kan bestaan, en ze voert, in tegenstelling tot andere clowns, niet simpelweg een act op. Als contactclown probeer je zo dicht mogelijk bij een persoon te komen. Dat klinkt misschien abstract of vaag, maar contact maken kan op verschillende manieren. Bij contact maken ligt de focus niet op ratio, maar op het gevoel. Je kunt kijken en aanraken, of je zingt bijvoorbeeld samen. Je probeert aan te sluiten bij hun belevingswereld. De bewoner heeft de regie en daar speel je op in.

Contact maken kan zonder te praten. Rian vertelt over haar ervaring in Roemenië, waar ze naartoe ging na het afronden van de opleiding, en contact moest maken zonder gebruik te maken van taal. Het kan ook gebeuren dat een moment zo emotioneel wordt dat je als clown samen met de bewoner gaat huilen, zo vertelt Rian. Je wordt geraakt en dat is niet erg. Het ontstaat en zo kun je heel dicht bij een persoon komen.

Op onze vraag waarom het eigenlijk nodig is een clown te zijn om op dat niveau contact met mensen te maken, antwoordt ze dat een clown alles mag doen. Door die rode neus zie je er net even anders uit. De rode neus heeft betekenis voor mensen. Je bent niet langer een ander die zich aan de norm moet houden, maar je ontsnapt eraan. Er zijn ook mensen die niet van clowns houden en dat is prima, aldus Rian, dat respecteer je en die laat je dan wat meer met rust.

Rian vertelt verder dat ze ook depressieve mensen helpt, en geeft een anekdote over een demente, verdrietige vrouw waarmee ze samen ging dansen en zingen, waardoor de vrouw weer vrolijk werd. Ze was even in het hier en nu. Meer anekdotes volgen en wij hangen als interviewers aan Rians lippen en verbazen ons over wat een clown allemaal teweeg kan brengen. Wij moeten immers ook toegeven clowns enkel te kennen van hun acts.

Verder in het interview vertelt Rian wat over haar eigen clown-personage, dus wie zij is als clown. Als Rian contactclown is, is ze niet meer Rian, maar Puk. Het is dus een soort van gedaanteverwisseling. Puk is vrolijk, rustig, lief en luchtig, zo vinden andere clowns. Rian legt uit dat ze als Puk heel anders kan zijn dan als Rian. Puk werkt vanuit haar gevoel, zegt ze. Ze vertelt dat clownen lastiger gaat bij mensen die Rian al kennen (als Rian). Dan komen er toch weer bepaalde sociale verwachtingen om de hoek kijken, helemaal Puk kan ze dan niet zijn.

Een ander punt dat wordt genoemd door Rian is dat hoewel taal niet een definitieve rol hoeft te spelen bij het maken van contact, plat praten een manier is om met mensen te communiceren, waar dat anders moeilijker zou zijn. Het plat praten zorgt voor een gemeenschappelijke band tussen bewoner en Puk, waardoor het verdere contact maken soepeler verloopt. Rian legt uit dat ze altijd vóór het clownen alvast een rondje maakt zodat ze het personeel kan uitleggen wat ze komt doen, en ook bijzonderheden van bewoners kan horen.

Rian laat ons daarna zien wat er allemaal in haar koffer, de koffer van Puk, zit. We zien een speciale vlaggenlijn, bellenblaas, een handpop, een ballon, een fluitje, kokosnootschillen en meer. Ze demonstreert zorgvuldig hoe ze de voorwerpen als clown kan gebruiken. Er wordt een vergelijking gemaakt met het spelen als een kind. Rian laat ons immers zien dat het gaat om verwondering, kijken, het opnieuw uitvinden en onderzoeken van dingetjes – hoe simpel ze ook zijn en hoe goed we ze ook kennen. Iets simpels als een koffiemok kan dan al dienen als leidend voorwerp.

Tot slot komt het Lemelerveldse Droomfeest ter sprake – dat was eigenlijk ook al het geval aan het begin van het interview. Het Droomfeest vindt ieder jaar plaats in ons eigen dorp in de feestweek, dit jaar aankomende donderdag, en heeft als doelgroep verstandelijk gehandicapten. Contactclowns worden hierbij ingezet om gedurende het hele feest contact te onderhouden met het publiek. Ook dit jaar mag Puk daar met 7 andere contactclowns bij aanwezig zijn. Zij zullen elke gast persoonlijk verwelkomen en een bijzonder en speciaal gevoel geven. Er is contact en aandacht, zo wordt iedereen op zijn of haar niveau betrokken bij het feest. Rian vertelt dat de mensen die ze begeleidt bij de Parabool al lang en breed uitkijken naar het Droomfeest. Hoewel het Droomfeest een prachtig feest is voor deze doelgroep, blijft het natuurlijk minstens zo belangrijk om mensen die niet uit zichzelf naar zo’n feest gaan, te bereiken, om hen zo uit hun isolement te halen.

Wij danken Rian voor haar medewerking aan het interview en hopen hiermee een inkijkje te kunnen geven in het leven van een contactclown. Voor meer informatie zie: www.contactclownpuk.nl

Interviewers: Dorien Grootenhuis, Vincent Heerink

Tekst: Vincent Heerink

Foto’s uit Roemenië

 

Geef een reactie